Çarşamba, 22 Ocak 2014 14:00

Çalışan kadının kanuni hakları

Öğeyi Oyla
(2 oy)

Kadınlar çalışma hayatındaki haklarının ne kadar farkında ve ne kadarını kullanıyor? İşte çalışan kadının kanuni hakları...

Kadınların, anelerin iş yaşamına ilişkin sahip olduğu hakları, mevcut yasada olanları ve olması gerekenleri, İş ve Sosyal Güvenlik hukuku Uzmanı ve Bilirkişisi Cüneyt Alihan Danar'a sorduk.

Çalışan kadının haklarına yönelik hamilelik ve doğum izniyle ilgili yeni yasa tasarısı çok konuşuldu ama sonunda herhangibir değişiklik olmayacağı duyuruldu. Siz mevcut yapıyı nasıl değerlendiriyorsunuz?

Hamilelik ve doğumla ilgili olarak düzenlemeye sadece izin konusunda bakmamalı. Konu, kadınların ekonomiye kazandırılması ile özlük haklarının sağlanmasını kapsaması sebebiyle hassasiyet taşıyor. Kadınların hamilelik ve doğumla ilgili haklarını düzenlerken sadece izin konusunu değil, bu sürelerdeki işsizlik ödeneği alma şartlarını, işverenin ücret ödeme yükümlülüğünü, izin dönemlerinde olası SGK prim ve vergi muafiyetlerini, evde çalışma gibi esnek çalışma modellerini, doğumun da evlilik gibi kıdem tazminatına hak kazandırması, babaya da izin verilmesi gibi ilgili hususların da değerlendirilmesi gerekiyor.

Tasarıya baktığımızda bunların büyük kısmının göz ardı edilerek olaya sadece izin verilmesi yönünden tartışıldığını gördük. Oysaki mevcut durumda kadın son bir yıl içinde en az 90 gün prim ödeme gün sayısı varsa hamilelik ve doğum döneminde geçici iş göremezlik ödeneği alabiliyor. Buradaki 90 gün şartının azaltılması gibi imkânların yanı sıra, verilen işsizlik ödeneği miktarının da günlük ücrete eşitlenmesi önemli bir çözüm olabilirdi. Mevcutta günlük ücretin 2/3'ü ödeniyor ve SGK'ya bildirilen ücret dikkate alınmıyor.

Hamilelik ve doğum izinlerinde işverenin ücret ödeme yükümlülüğü olup olmadığı mevcut sistemde tartışmalı bir konu. Kaideten işverenin hamilelik ve doğum izninde kadın işçiye ücret ödeme yükümlülüğü bulunmuyor. Ancak, ücret ödeyen işverenlere de SGK prim muafiyeti ve vergi istisnası tanınması, kadın işçilerin haklarını güçlendirmek için önemli bir ayrıntı. Ayrıca kadın işçiye hamilelik ya da doğum sebebiyle, tıpkı evlilikte olduğu gibi kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde işten ayrılma hakkının tanınması, hamilelik ve doğumun hayatına olumsuz etkilerini de ortadan kaldıracak nitelikte. 

Hamile ve emziren kadınların çalışma süreleri, şartları, iş yeri kreşleri konusundaki son düzenlemeler nelerdir?

Ana hatlarıyla baktığımızda; doğumdan itibaren kadın işçinin, çocuk bir yaşını dolduruncaya kadar günde 1,5 saat süt izni kullanma hakkı vardır. Bu izin konusunda kanun eksik kaldığından, uygulamada kadınların bu izni günlük değil de haftalık olarak toplu kullandığını ve haftada bir gün işe gelmeme şeklinde uygulandığını görüyoruz.

Kadınların gece postalarında çalıştırılması hususunda 24.07.2013 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğe göre; kadınların gece postalarında 7,5 saatten fazla çalıştırılmaları yasaktır. Kadınlar hamilelik raporunu aldıktan itibaren doğuma kadar, doğumdan itibaren de bir yıl süreyle gece postalarında çalıştırılamazlar. Doktor raporuyla bu süre altı ay daha uzatılabilmektedir.

Gebe ve emziren kadınların çalıştırılması hususunda 16.08.2013 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğe göre; kadın çalışan hamile olduğunu işverene bildirmesiyle birlikte, işveren çalışma koşullarını bir değerlendirmeye tabi tutmalı. Bu değerlendirme sonucunda eğer kadın işçi için çalışma koşullarında olumsuz bir etki riski varsa, işveren çalışma koşullarını ya da çalışma süresini olumsuz koşullara maruziyeti önleyecek şekilde değiştirmeli. Çalışma koşulları ya da saatlerinin değiştirilmesi mümkün değilse, kadın işçinin niteliklerine uygun ve daha hafif başka bir işe aktarılması için gerekli önlemleri alınmalı. Bunların hiçbiri yapılamıyorsa yönetmeliğe göre çalışan kadının istemesi halinde kendisine ücretsiz izin verilmeli.

Aynı yönetmeliğe göre kadın işçi, hamilelik süresince ve emzirme döneminde günde 7,5 saatten fazla çalıştırılamaz. Ayrıca, hamilelik döneminde periyodik kontroller için kadın işçiye izin verilmeli ve bu izin ücretli izin olmalıdır.

100 ile 150 kadın çalışanın olduğu işyerlerinde işveren işyerine en fazla 250 metre uzaklıkta bir emzirme odası kurmalıdır. Burada, sadece kadın çalışanların sayısının dikkate alınması eleştirilmekle beraber, erkek çalışanlar arasından çocuğunun annesi vefat etmiş ya da boşanma halinde velayeti babaya verilenler de dikkate alınmalı. Bu nitelikteki çalışanların sayısının 150'den fazla olması halinde, emzirme odası yerine yurt kurma yükümlülüğü bulunuyor. Emzirme odaları ve yurtların kuruluş şekilleri ve buralarda görevlendirilecek personel de yönetmelikte düzenlenmektedir.

Gebelik süresince gerekli sağlık kontrolleri ve periyodik muayeneler için işveren çalışana ücretli mazeret izni vermek zorunda mı? 

Gebe kadınların ve emziren annelerin çalıştırılması hususunda 16.08.2013 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmeliğe göre; hamilelik döneminde periyodik kontroller için kadın işçiye izin verilmeli ve bu izin ücretli izin olmalı. Bu iznin ücretsiz izne çevrilmesi ancak kadın işçinin muvafakatiyle mümkün olabilir.

Kadın işçinin hamilelik süresince doktora gitmesinin engellenmesi ya da verilen iznin ücretinin ödenmemesi halinde, kadın işçi isterse İş Kanunu'nun 25/II. maddesi uyarınca haklı nedenle yani kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde işten ayrılabilir ve işverene ihbar süresi de vermesi gerekmez. Diğer taraftan, işverenin kadın işçiye periyodik muayeneler için izin vermemesi, olası iş kazasındaki kusur sorumluluğunu önemli ölçüde artıracaktır. Bu sebeple, işverenlerin hamile kadın işçilerle ilgili yasal düzenlemeleri eksiksiz yerine getirmesi gerekir.

Günümüzde bazı işverenler, işe alacağı kadın çalışanın evlenme ya da doğum yapma ihtimalini göz önünde bulunduruyor. İşverenin bu konuyu sorgulama hakkı var mıdır?

İş Kanunu'nun eşit davranma ilkesini düzenleyen beşinci maddesine göre, iş ilişkisi sırasında ve iş sözleşmesinin sona ermesinde cinsiyete dayalı ayrımcılık yapılması yasaktır ve dört aylık ücret tutarında tazminat ödenmesi düzenlenmektedir. Kanunda işe girişte işverenlerin bu tip sorgulamaları düzenlenmemekle beraber, ayrımcılık olduğu gerçeğini ortadan kaldırmamaktadır. Ancak burada iş görüşmesindeki ayrımcılığın ispatı büyük sorun yaratacaktır. İspat edilmesi halinde, mobbing uygulandığı kabul edilerek mobbing tazminatı ödenmesi yönünde müeyyide getirilmesi yararlı olacaktır.

KADININ İŞ YERİNDEKİ EŞİTLİĞİ, ÇALIŞAN ANNENİN HAKLARI

Son Düzenlenme Perşembe, 20 Mart 2014 13:42

WM bloglar

  • AylinAtasagun
    Aylin Atasağun
  • baharbuketsuren
    Bahar Buket Süren
  • baharkarakaya
    Bahar Karakaya
  • cagilsalman
    Çağıl Salman
  • cerenimnoktakom
    Cerenimnoktakom
  • esreatesakin
    Esra Ateş Akın
  • esraertugrul
    Esra Ertuğrul
  • FigenGeri
    Figen Geri
  • melisademirel
    Melisa Demirel
  • mugekoklu
    Müge Köklü
  • muzeyyenkilic
    Müzeyyen Kuvanlıklı
  • nurayazeri
    Nuray Azeri
  • ozlemyersentemana
    Özlem Yerşen Temana
  • seyrasun
    Seyra Sun
  • sinemparkan
    Sinem Parkan
  • tubacetinalpa
    Tuba Çetin Alpa
  • zeynepaskin
    Zeynep Aşkın
  • Başarılı bir insan mısınız?

    Bu başlığı okuyunca ilk akla gelen kariyeriniz oldu değil mi? Başarı kelimesi günlük yaşantımızda o kadar iş yaşantısına ya da okul hayatına endekslenmiş ki, hemen…

    Devamını oku...

  • Yılın annesi yardım bekliyor

    Yılın annesi yardım bekliyor Aysel Doğan, Dünya Şizofreni Derneği’nin kurucusu.

    Devamını oku...

  • Anneler Günü'nün çağrıştırdıkları...

    Anneler Günü'nün çağrıştırdıkları... Üst üste üç yıl hamilelik yaşayıp, hormonların istilasına uğradıktan sonra, hâlâ değişmemiş olabilir miyim?

    Devamını oku...

  • Şimdi yenilenme zamanı...

    Şimdi yenilenme zamanı... Evet, her ne kadar İstanbul bu kış çok soğuk ve yağışlı geçirmese de uzun ve çalkantılı bir dönemden sonra, sonunda bahar kendini gösterdi.

    Devamını oku...

VE ÇOK DAHA FAZLASI İÇİN

  • utangac cocuk 1
    Çocuğunuz utangaç mı?
  • ofis hamile egzersiz
    Hamilelikte ofis egzersizleri
  • cinsellik
    Anne, seks nedir?
  • renkler-crop
    Her rengin bir anlamı var
  • bebeklerdudakokuyorkapak
    Bebeğe hoş geldin hediyeleri
  • kadin 1
    İlişkide kadın ve erkek ne ister?
  • uyku zeka
    Geç uyuyanların IQ'su yüksek!
  • pismanlik
    Kadınların sekse dair pişmanlıkları...
  • uyku duzeni
    Kilo vermek için uyuyun
  • burclara gore ev tercihleri
    2014 burç yorumları

Abonelik İçin Hemen Başvurun

wmm footerbg 01.2012

E-Bülten Kayıt :